Van melktand tot blijvend gebit: zo houd je de tanden van je kind gezond

Een kind krijgt in zijn jeugd twee gebitten, en het eerste legt de basis voor het tweede. Wat je in de eerste jaren aan mondverzorging doet, werkt door tot ver in de tienertijd. Dit overzicht laat zien wat er in welke fase speelt.

De eerste tandjes verdienen al aandacht

De meeste baby’s krijgen rond de zes maanden hun eerste tandje. Vanaf dat moment hoort poetsen bij de dagelijkse routine, twee keer per dag met een klein beetje fluoridetandpasta. Melktanden vallen weliswaar uit, maar ze houden de ruimte open voor de blijvende tanden. Een gaatje in een melktand kan pijn en ontstekingen veroorzaken, en die kunnen de tandkiem eronder aantasten.

Voeding speelt een grote rol. Niet de hoeveelheid suiker is bepalend, maar hoe vaak het gebit eraan wordt blootgesteld. Een glas limonade in één keer is minder schadelijk dan de hele middag nippen aan een beker met zoet drinken. Een fles met iets anders dan water mag ook niet mee naar bed.

Ouders die een kindertandarts Rotterdam zoeken, kiezen vaak bewust voor een praktijk die kinderen rustig laat wennen. Een eerste bezoek zonder behandeling, waarbij het kind in de stoel mag zitten en de spiegel mag vasthouden, voorkomt veel faalangst later. Mondzorg voor kinderen tot 18 jaar valt bovendien onder de basisverzekering, dus de kosten hoeven geen drempel te zijn.

Het wisselgebit tussen zes en twaalf jaar

Rond het zesde jaar verschijnen de eerste blijvende kiezen, achter de melkkiezen. Ouders merken dat vaak niet op, omdat er geen tand voor uitvalt. Juist deze zesjaarskiezen hebben diepe groeven waarin voedselresten blijven zitten. Een tandarts kan die groeven afsluiten met een dun laagje kunststof, zodat gaatjes minder kans krijgen.

Tijdens de wisseling kan het gebit er tijdelijk rommelig uitzien. Een scheve tand die net doorkomt is niet direct een probleem. Houden afwijkingen langer aan, of sluiten boven- en onderkaak niet goed op elkaar aan, dan kan orthodontie in beeld komen. Een beugel wordt meestal pas geplaatst als de meeste blijvende tanden zijn doorgebroken, al kan een orthodontist soms eerder ingrijpen om de kaakgroei te sturen.

Signalen die een controle waard zijn

• Een melktand die erg vroeg of juist erg laat loskomt

• Een blijvende tand die achter de melktand doorkomt

• Moeite met kauwen of een open beet bij het sluiten van de mond

• Een kaak die bij het openen en sluiten klikt of schuift

Gewoonten die het gebit vormen

Duimzuigen en langdurig speengebruik kunnen de stand van de voortanden beïnvloeden. Tot een jaar of vier is dat meestal onschuldig, daarna wordt afleren verstandig. Ook mondademhaling en tandenknarsen verdienen aandacht, omdat ze op termijn de kaakontwikkeling en het glazuur kunnen beïnvloeden.

Sport is een andere factor. Bij hockey, voetbal of vechtsport beschermt een op maat gemaakte gebitsbeschermer tegen afgebroken tanden. Wie het gebit van een kind van jongs af aan serieus neemt, met goed poetsen, verstandig drinken en regelmatige controles, voorkomt de meeste problemen en ziet kleine afwijkingen op tijd.